Chùa Vĩnh Xuyên, xã Ninh Giang, thành phố Hải Phòng

Chùa Vĩnh Xuyên, xã Ninh Giang, thành phố Hải Phòng

Chùa Vĩnh Xuyên là một trong những công trình tín ngưỡng, tôn giáo gắn bó lâu đời với đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân thôn Vĩnh Xuyên. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử và dòng chảy thời gian, ngôi chùa vẫn hiện diện như một dấu ấn văn hóa truyền thống, lưu giữ những giá trị lịch sử, kiến trúc và tín ngưỡng Phật giáo được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo của cộng đồng, chùa còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, giáo dục đạo lý hướng thiện và thể hiện truyền thống gắn bó với quê hương của các thế hệ người dân địa phương.

Chùa Vĩnh Xuyên được khởi dựng từ khá sớm, căn cứ vào tấm bia “Hậu thần bi ký - Cúng điền” và “Phượng Sồ tự - Hưng công long bệ thạch ký” còn lưu giữ tại di tích cho biết chùa Vĩnh Xuyên đã được trùng tu vào thời Hậu Lê (thế kỷ XVII); tu sửa, tôn tạo và thế kỷ XIX, XX.

          Xưa kia, khuôn viên chùa Vĩnh Xuyên rất rộng, được bao bọc bởi các hào nước, phong cảnh đẹp, thơ mộng, có vườn chè, hàng cau, cây thị và các loại cây ăn trái toả bóng mát quang năm… Công trình có kiến trúc kiểu chữ Đinh (J) gồm 5 gian Tiền đường và 3 gian Thượng điện nối liền nhau tạo thành không gian thờ tự khép kín. Phía Tây chùa có 7 gian nhà chung và 3 gian nhà Tổ. Các công trình đều được làm bằng gỗ lim, được bào trơn đóng bén, chắc chắn, lắp đặt cân đối, hài hòa, thanh thoát. Phía trước có tam quan uy nghi, to đẹp. Qua tam quan là ao chùa và giếng làng. Cạnh ao có ruộng chùa và tháp mộ của cụ sư Bi - sư tổ của chùa.

          Vào khoảng năm 1942; thực hiện phong trào tiêu thổ kháng chiến, 7 gian nhà chung, 3 gian nhà Tổ và tam quan đã bị giải.

          Năm 1962, 5 gian Tiền đường bị hạ giải làm nguyên vật liệu cho các công trình phúc lợi và nhà mẫu giáo.

          Năm 2000, nhân dân địa phương đã phục dựng lại toà Tiền đường trên nền đất cũ.

          Năm 2005, chính quyền và nhân dân địa phương cùng với đại đức Thích Tuệ Nhật đã trùng tu, tôn tạo nhà Tiền đường, Thượng điện và di chuyển mộ cụ sư Bi về hồi phía Đông tòa Tiền đường.

          Hiện nay, chùa Vĩnh Xuyên có kiến trúc kiểu chữ Đinh gồm 5 gian Tiền đường và 3 gian Thượng điện.

          Tòa Tiền đường có chiều dài 13,74 m; rộng 6,11 m, mái lợp ngói mũi truyền thống, xây tường hồi bít đốc. Đầu hồi có hai trụ biểu. Hai đầu nhà được gắn lạc long, miệng ngậm bờ nóc. Chính giữa bờ nóc đắp ba chữ Hán “Phượng Sồ tự”, tức chùa Phượng Sồ. Phía trước được lắp sáu bộ cửa bức bàn, hai bên hồi gắn khung chữ Thọ cách điệu. 

          Tòa Tiền đường có 4 vì kèo làm bằng gỗ tứ thiết, có kết cấu khác nhau, được nâng đỡ bởi hệ thống cột cái, cột quân trên các bệ xi măng vững chắc. Hai vì kèo ở gian trung tâm có kết cấu kiểu chồng rường, có chạm hoa văn lá lật sinh động. Hai vì kèo gian bên, một vì có kết cấu kiểu trụ báng, một vì kết cấu kiểu chồng rường, các chi tiết được chau chuốt, liên kết với nhau bởi hệ thống mang mộng bén khít. Liên kết giữa các vì kèo là hệ thống xà hoành, lá mái, rui, thượng lương tạo sự chắc chắn. Các đầu bẩy hiên được chạm lá hóa long hết sức tinh xảo, độc đáo.

          Nối tòa Tiền đường và Thượng điện là hai thanh kẻ góc vừa đỡ mái, vừa tạo sự ngăn cách giữa hai tòa nhà. Ở mặt ngoài của hai thanh kẻ góc có chạm tứ quý tinh tế, các nét chạm mềm mại, thanh thoát tạo sự sinh động cho không gian kiến trúc.

          Tòa Thượng điện có chiều dài 6,76 m; rộng 4,9 m; móng và tường nhà được xây bằng gạch chỉ, tường hồi bít đốc, mái lợp ngói mũi truyền thống. Tòa Thượng điện gồm 3 vì kèo kiểu trụ báng. Hệ thống các vì kèo, hoành, rui được làm bằng gỗ, các cột cái và cột quân làm bằng bê tông sơn giả gỗ.

          Chùa Vĩnh Xuyên là nơi thờ Phật theo thiền phái Đại Thừa. nên có nhiều tượng Phật và tượng Bồ tát, hiện nay di tích còn lưu giữ được khá nhiều tượng và bố trí thành 6 lớp tượng chính, thờ tại tòa Thượng điện như sau.

          Lớp thứ nhất gồm ba pho tượng Tam thế, tượng trưng cho 3 thì: Quá khứ, Hiện tại và Tương lai, được tạc trong tư thế tọa thiền trên bệ sen hình ô van, có 4 lớp cánh, sơn màu đỏ. 

          Lớp thứ hai gồm hai pho tượng Di Lặc và A Di Đà. Tượng Di Lặc được tạc ở tư thế ngồi trên bệ gỗ sơn son, thân hình béo tốt, bụng to, vai tròn, cổ ngắn, nét mặt tươi vui, mặc áo cà sa thể hiện sự từ bi, trí tuệ và giải thoát. Tượng A Di Đà là pho tượng lớn nhất trong di tích, tạc ở tư thế tọa thiền trên tòa sen, nét mặt nhân từ, tai dài, tóc xoắn ốc.

          Lớp thứ ba gồm tượng Quan Âm tống tử mặc áo cà sa, đầu đội mũ thếp vàng; phúc hậu, hai tay bế hài nhi, đặt trong lòng và tượng Quan Âm thiên thủ thiên nhãn ngồi bán kiết già trên đài sen, với 1 đôi tay lồng vào nhau, 1 đôi tay kết ấn liên hoa trước ngực và nhiều đôi tay đối xứng nhau.

          Lớp thứ tư gồm tượng Ngọc hoàng ngồi trên bệ giật cấp, mặc áo long bào và hai bên là tượng Nam Tào và Bắc Đẩu 

Lớp thứ năm gồm tượng Thánh hiền và Quan lớn Tuần Tranh.

          Lớp thứ sáu là Tòa Cửu long.

          Ngoài ra, tại tòa Tiền đường có tượng Đức ông, tượng Tam toà thánh Mẫu, tượng cô Quỳnh, cô Quế.

Di tích chùa Vĩnh xuyên còn lưu giữ nhiều di vật, hiện vật có giá trị như tấm bia đá “Hậu thần bi ký - Cúng điền” được dựng vào ngày 15 tháng 9 năm Dương Hoà thứ 6 (1640) cùng các đồ thờ, đại tự, câu đối ca ngợi Phật pháp làm tăng sự tôn nghiêm, trang trọng.

          Như những ngôi chùa ở miền Bắc, chùa Vĩnh Xuyên có đầy đủ các lễ tiết trong năm:

- Ngày 15 tháng Giêng: Lễ đầu năm.

- Ngày 3 tháng 3: giỗ Mẫu.

- Ngày 8 tháng 4: ngày Phật đản.

- Ngày 15 tháng 7: lễ Vu lan.

Ngoài ra, ngày 21 tháng Giêng có giỗ cụ sư Bi. Hiện nay, chùa Vĩnh Xuyên vẫn tổ chức và duy trì các tục lễ thể hiện lòng thành kính, là nét đẹp văn hóa tâm linh, tinh thần đoàn kết, hướng về cội nguồn, cũng là một hình thức sinh hoạt văn hóa tâm linh của nhân dân địa phương.

Di tích chùa Vĩnh Xuyên được UBND tỉnh ra quyết định số 423/QĐ-UBND ngày 07/02/2013 công nhận và phê duyệt quy hoạch tổng thể di tích có ý nghĩa đặc biệt quan trọng cho việc bảo tồn và phát huy giá trị của di tích.

Xã Ninh Giang
QR Code
Tin mới
Thư viện ảnh
Thống kê truy cập
  • Đang online: 0
  • Hôm nay: 1
  • Trong tuần: 0
  • Tất cả: 0